Paddenstoelculturen kweken op een agar petrischaal

Heb je je ooit afgevraagd hoe levende paddenstoelculturen worden gekweekt en bewaard op een agar petrischaal? Met agar kunnen mycologen en hobbyisten hun favoriete stammen bewaren, opschonen en vermeerderen. In deze gids over de agar petrischaal nemen we je mee van sporen of weefsel tot een gezonde, schone cultuur. Ook laten we zien hoe je die maandenlang gezond houdt.

Wat is een agar petrischaal?

Agar is een gelatineachtige stof gemaakt van zeewier. Als je het mengt met voedingsstoffen zoals moutextract en gist, vormt het een stevig, voedingsrijk oppervlak. Mycelium, het vegetatieve deel van de schimmel, groeit er goed op. Omdat je elk stukje groei op de plaat ziet, herken je besmetting makkelijk. Daardoor kun je het sterkste, schoonste mycelium selecteren. Je kunt je platen zelf gieten, maar daarvoor heb je een snelkookpan en een schone werkplek nodig. Kant-en-klare mout-gist agar petrischalen worden onder steriele omstandigheden gegoten, zodat je meteen kunt beginnen.

Stap 1: Begin met sporen of weefsel

Het proces begint met sporen of een klein weefselmonster van een volgroeide paddenstoel. Daarna breng je die voorzichtig over op het steriele oppervlak van een agar petrischaal.

• Sporen: kiemen het best op een voedselarme plaat. Onze agarplaten voor sporen gebruiken een licht mout-gistrecept dat speciaal is ontwikkeld voor kieming.
• Weefsel (klonen): een klein stukje uit de binnenkant van een gezonde paddenstoel geeft je een exacte genetische kopie van die paddenstoel. Lees meer in onze gids over paddenstoelen genetica verbeteren door klonen.

Stap 2: Kieming en eerste isolatie

Zodra je sporen op de agar legt, kiemen ze en beginnen ze mycelium te vormen. Na verloop van tijd verspreidt het mycelium zich over de schaal als een fijn netwerk van witte of gekleurde draden. Deze fase heet primaire isolatie. Daarbij kies je de delen met de krachtigste, gezondste groei. Zo kun je unieke stammen of variëteiten isoleren. Sluit elke plaat na het enten af met Parafilm: het houdt verontreinigingen buiten en laat toch de minimale gasuitwisseling toe die de cultuur nodig heeft.

Stap 3: Overenten om je cultuur schoon te houden

Om een levende cultuur in stand te houden, zet je regelmatig een klein stukje mycelium over op een verse agarplaat. Dit heet overenten (subculturen) en houdt de cultuur vitaal en lang houdbaar. Neem het mycelium altijd van de schoonste, voorste groeirand. Zo laat je besmetting achter en houd je een gezonde, zuivere stam over. Werk in stilstaande lucht of bij voorkeur voor een flowbox of HEPA fan filter unit, en draag nitril handschoenen om het risico op besmetting te verkleinen.

Stap 4: Levende culturen bewaren

Goed bewaren is cruciaal voor de levensduur van levende culturen. De meeste kwekers bewaren hun platen in de koelkast bij ongeveer 4–8 °C. De koele temperatuur vertraagt het mycelium. Daardoor gaat de cultuur veel langer mee. Label daarnaast elke plaat met stam en datum, zodat je je genetica kunt volgen.

Van agar naar graan en liquid culture

Heb je een schone cultuur op agar, dan kun je door naar de volgende stap: zet een stukje mycelium over op gesteriliseerd graan, of vermeerder het in een voorgesteriliseerd liquid culture flesje. Nog niet klaar voor agar? Onze kant-en-klare liquid culture spuiten bevatten geïsoleerde genetica, zodat je direct kunt enten.

Conclusie

Een agar petrischaal is een praktische manier om je favoriete stammen te bewaren. Het is bovendien een waardevol hulpmiddel voor experimenten. Met elke overzetting leer je meer over je culturen. Kortom: werken met agar is een basisvaardigheid voor elke mycoloog.

Nog geen flowbox? Lees hoe je een still air box bouwt en gebruikt voor schoon agarwerk.