Paddenstoelen substraat: soorten, recepten en bereiding
Een paddenstoelen substraat is het materiaal dat je mycelium eet en doorgroeit voordat het paddenstoelen vormt. Zie het als de grond van je kweek. Het juiste substraat geeft het mycelium voedsel, water en lucht. Het verkeerde zorgt voor trage groei, kleine flushes of schimmel. In deze gids lees je welk substraat je kiest en hoe je het bereidt.
Wat is een paddenstoelen substraat?
Kort gezegd is een paddenstoelen substraat elk bulkmateriaal dat mycelium kan koloniseren. Kwekers laten mycelium eerst op graan groeien. Dat heet graanbroed. Daarna mengen ze het broed met een grotere hoeveelheid substraat. Het substraat houdt vocht vast en geeft het mycelium ruimte om zich te verspreiden. Zodra het volledig gekoloniseerd is, vormen de paddenstoelen zich aan het oppervlak.
Veelgebruikte soorten paddenstoelen substraat
Verschillende soorten houden van ander voedsel. Dit zijn de meest gebruikte opties:
- Kokosvezel en vermiculiet: de klassieke mix voor cubensis. Hij houdt water goed vast en raakt zelden besmet.
- Stro: goedkoop en ideaal voor oesterzwammen. Je hoeft het alleen te pasteuriseren.
- Hardhoutzaagsel: het beste voor houtminnende soorten zoals shiitake en pruikzwam.
- Masters mix: half hardhoutzaagsel en half sojadoppen. Het geeft zeer hoge opbrengsten, maar moet gesteriliseerd worden.
- Mest: rijk aan voedingsstoffen en geliefd bij cubensis, maar bevat meer bacteriën.
Recept: paddenstoelen substraat van kokos en vermiculiet
Kokosvezel, vermiculiet en gips (vaak CVG genoemd) is het makkelijkste paddenstoelen substraat voor beginners. Voor één batch heb je nodig:
- Eén blok kokosvezel van 650 g
- Ongeveer 2 liter vermiculiet
- 100 tot 200 g gips
- Ongeveer 4 tot 5 liter kokend water
Leg het kokosblok eerst in een schone emmer. Giet er daarna het kokende water over en wacht tot het blok uit elkaar valt. Meng vervolgens het vermiculiet en de gips erdoor. Sluit het deksel en laat het een nacht afkoelen. Deze simpele stap pasteuriseert de mix meteen. Wil je weten waarom de gips belangrijk is? Lees onze gids over gips voor paddenstoelen.
De juiste vochtigheid: veldcapaciteit
Het watergehalte is het meest voorkomende probleem bij elk substraat. Het doel is veldcapaciteit. Dat betekent dat het substraat zoveel water vasthoudt als het kan zonder te druppen. Knijp om het te testen een handvol zo hard mogelijk samen. Er mogen een paar druppels uitkomen, maar geen constant straaltje. Is het te droog, voeg dan wat water toe. Is het te nat, voeg dan wat droge kokosvezel of vermiculiet toe.
Paddenstoelen substraat pasteuriseren of steriliseren?
Voedselarme substraten zoals kokosvezel en stro hoeven alleen gepasteuriseerd te worden. Pasteuriseren doodt de meeste concurrenten, maar laat sommige nuttige microben leven. Je kunt het doen met kokend water of door het substraat een tot twee uur te verwarmen tot ongeveer 65 tot 80 °C.
Rijke substraten zoals masters mix of verrijkt zaagsel moeten volledig gesteriliseerd worden. Anders groeit schimmel sneller dan je mycelium. Daarvoor heb je een snelkookpan of autoclaaf nodig op 121 °C gedurende ongeveer twee uur. Veel kwekers vullen autoclaveerbare Unicorn bags en steriliseren het substraat erin.
Hoeveel broed per substraat?
De meeste kwekers mengen één deel graanbroed met twee tot vier delen substraat. Meer broed betekent snellere kolonisatie en minder kans op besmetting. Minder broed bespaart geld, maar de kweek duurt langer. Voor een eerste kweek raden we een verhouding van ongeveer één op twee aan. Verdeel het substraat na het mengen in een gelijkmatige laag in een kweekzak of bak.
Kant-en-klaar paddenstoelen substraat
Geen zin om zelf te mengen en te pasteuriseren? Ons gebruiksklare paddenstoelen substraat is een mix van 75% kokosvezel en 25% vermiculiet. We bevochtigen het tot veldcapaciteit en steriliseren het in een filterzak. Kies de zak van 2000cc, de zak van 4000cc of de zak van 6000cc voor een monotub. Voeg gewoon gekoloniseerd graanbroed toe en je kunt aan de slag.
Veelgemaakte fouten met substraat
- Te nat: staand water op de bodem trekt bacteriën aan.
- Te droog: het mycelium stopt met groeien en de pins drogen uit.
- Te rijk zonder sterilisatie: extra voedingsstoffen voeden ook schimmel.
- Te weinig broed: trage kolonisatie geeft besmettingen een voorsprong.
Ben je nieuw in het kweken? Begin met onze stapsgewijze gids paddenstoelen kweken. Meer achtergrond over kweekmethoden vind je in het Wikipedia-artikel over paddenstoelenteelt.
